Historia

Historia powstania ruchu brackiego.
Geneza stowarzyszeń strzeleckich sięga średniowiecza i była związana z koniecznością obrony murów miejskich, co powodowało całkowitą autonomiczność każdego z bractw strzeleckich w ramach danego miasta. Pierwsze bractwo powstało w 1007r w Hallstadt niedaleko Bambergu na terenie Niemiec.
Na ziemiach polskich początki bractw sięgają XIII wieku, gdzie na Śląsku i w Wielkopolsce były organizowane pierwsze turnieje strzeleckie. Początkowo strzelano z łuków, następnie z kusz oraz z broni palnej do figury koguta, co legło u podstaw polskiej nazwy tych stowarzyszeń – bractwa kurkowe. Pierwsze bractwo na ziemiach polskich powstało w 1286r w Świdnicy, następne w Krakowie. Od tego momentu przy poparciu państwa i lokalnych społeczności poprzez nadanie tym organizacjom licznych przywilejów zaczęły masowo powstawać organizacje bractw kurkowych. W krótkim czasie stały się one znaczącym elementem obrony miast, a także w szerszej perspektywie podnosząc zdolności obronne państwa polskiego zapisując na kartach historii oręża polskiego wspaniałą postawę w walkach przeciw najeźdźcom, walkach powstańczych i narodowowyzwoleńczych. Rozkwit ruchu bractw kurkowych na ziemiach polskich trwał do końca XVIII w, kiedy to dokonano rozbiorów Rzeczypospolitej pomiędzy Austrię, Rosję i Prusy. W zaborze austriackim działalność bractw kurkowych została zawieszona, w zaborze rosyjskim gdzie nie zezwalano na istnienie jakichkolwiek polskich organizacji organizacje bractw kurkowych zostały zlikwidowane, a w zaborze pruskim poprzez politykę germanizacji dążono do dominacji Niemców w tego typu organizacjach co spowodowało utratę polskości tych organizacji i w efekcie zaprzestanie działań.

Zjednoczenie ruchu bractw kurkowych.

W dniu 07.08.1922r w sali hotelu „Bazar” w Poznaniu 133 delegatów bractw kurkowych z województwa poznańskiego powołało Zjednoczenie Bractw Strzeleckich Zachodnich Ziem Polskich. Na terenie zachodnich ziem polskich działało w tym okresie 137 bractw strzeleckich, z czego 73 bractwa wchodziły w skład Zjednoczenia Bractw Strzeleckich Zachodnich Ziem Polskich.  Dnia 24.08.1924r rozpoczął się w Poznaniu II Zjazd Delegatów Zjednoczenia Bractw Strzeleckich Zachodnich Ziem Polskich, gdzie oprócz  bractw wchodzących w skład zjednoczenia przybyły delegacje bractw z Górnego Śląska oraz przedstawicielstwo Pomorskiego Związku Bractw Strzeleckich, które złożyły akces przynależności do zjednoczenia. Akces przystąpienia do zjednoczenia bractw ze Śląska i Pomorza stanowił bezpośrednią przyczynę przemianowania zjazdu delegatów w pierwszy kongres zjednoczeniowy ruchu brackiego, który powołał Zjednoczenie Kurkowych Bractw Strzeleckich Rzeczypospolitej Polskiej. Kongres ten podjął uchwałę powołującą cztery okręgi wchodzące w skład zjednoczenia, a mianowicie Okręg Poznański, Okręg Śląski, Okręg Pomorski i Okręg Bydgoski. Nowo powołany Okręg Bydgoski ZKBS RP tworzyły następujące bractwa z terenu byłej rejencji bydgoskiej : Bydgoszcz, Dziewierzewo, Gołańcz, Inowrocław, Kcynia, Kruszwica, Łobżenica, Mieścisko, Mogilno, Nakło, Pakość, Szubin, Strzelno, Solec Kujawski, Ujście, Wysoka, Więcbork, Wyrzysk, Wągrowiec i Żnin. Konsolidację ruchu brackiego podkreślał fakt przyjęcia przez kongres zjednoczeniowy wzoru odznaki zjednoczenia, którą do dnia dzisiejszego jest krzyż zjednoczenia noszony przez członków na biało – czerwonej wstędze. Okręg Bydgoski był prężnym ośrodkiem ruchu brackiego, o czym świadczy fakt powierzeniu mu przez zjednoczenie organizacji III Zjazdu Zjednoczenia w 1925r jaki odbył się w Bydgoszczy oraz VIII Zjazdu Zjednoczenia który miał miejsce w Inowrocławiu. Wybuch drugiej wojny światowej i okres okupacji hitlerowskiej spowodowały całkowity zanik działalności ruchu brackiego, który po zakończeniu wojny w związku ze zmianami ustrojowymi w naszym kraju trwał do 1990 roku, kiedy to rozpoczął się powolny proces reaktywacji bractw kurkowych. Bractwa kurkowe z Piechcina i Wyrzyska przy współudziale KBS z Torunia próbowały reaktywować okręg bydgoski zgodnie ze strukturami przedwojennymi, jednakże działania te  nie przyniosły rezultatu.  Reaktywacja KBS w Kcyni stworzyła platformę dla podjęcia działań przez bractwa w Piechcinie, Wyrzysku i w Kcyni dla zrzeszenia się pozostałych bractw w ramach okręgu bydgoskiego. W kwietniu 2000r Zarząd Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich Rzeczypospolitej Polskiej podjął uchwałę o restytuowaniu Okręgu Bydgoskiego ZKBS RP. W skład Okręgu Bydgoskiego ZKBS RP wchodzą następujące bractwa:

  1. Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Kcyni
  2. Bractwo Strzeleckie w Łobżenicy
  3. Nakielskie Bractwo Kurkowe im.św. Jerzego w  Nakle n/Notecią
  4. Piechcińskie Bractwo Kurkowe w Piechcinie
  5. Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Sępólnie Krajeńskim
  6. Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Solcu Kujawskim
  7. Bractwo Strzeleckie w Szubinie
  8. Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Więcborku
  9. Wyrzyskie Bractwo Kurkowe w Wyrzysku
  10. Bractwo Strzeleckie w Żninie.